Αφύλακτη Διάβαση: Φραντζέσκ Μπόιξ - ο φωτογράφος του Μαουτχάουζεν
Η ιστορία του ανθρώπου που έκρυψε τα φωτογραφικά αρνητικά της φρίκης και κράτησε ζωντανή την απόδειξη των ναζιστικών εγκλημάτων.
Ένα συγκλονιστικό αφιέρωμα στον Φραντζέσκ Μπόιξ, τον Καταλανό φωτογράφο και κρατούμενο του στρατοπέδου συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν, ο οποίος κατάφερε μέσα από έναν απίστευτο αγώνα επιβίωσης να διασώσει φωτογραφικά τεκμήρια που αποκάλυψαν στον κόσμο το πραγματικό πρόσωπο της ναζιστικής θηριωδίας.
Ο Φραντζέσκ Μπόιξ συνελήφθη από τις γερμανικές αρχές κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου και, όπως χιλιάδες Ισπανοί δημοκρατικοί πρόσφυγες, οδηγήθηκε στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Το 1941 μεταφέρθηκε στο Μαουτχάουζεν της Αυστρίας, ένα από τα πιο σκληρά στρατόπεδα του ναζιστικού συστήματος εξόντωσης.
Στο Μαουτχάουζεν, όπου κρατήθηκαν περισσότεροι από 190.000 άνθρωποι από δεκάδες χώρες και δεκάδες χιλιάδες έχασαν τη ζωή τους από την καταναγκαστική εργασία, την πείνα, τα βασανιστήρια και τις εκτελέσεις, ο Μπόιξ εργάστηκε στο φωτογραφικό εργαστήριο των SS.
Εκεί βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα τρομακτικό δίλημμα: να καταγράψει την πραγματικότητα του στρατοπέδου ή να παραμείνει σιωπηλός για να επιβιώσει. Με τη βοήθεια άλλων κρατουμένων, κατάφερε να κρύψει και να διασώσει εκατοντάδες φωτογραφικά αρνητικά που αποτύπωναν τη λειτουργία του στρατοπέδου, τα εγκλήματα των SS αλλά και την προσπάθεια των ναζί να εξαφανίσουν τα ίχνη της εξόντωσης.
Ανάμεσα στους συγκρατούμενους του Μπόιξ ήταν και ο Έλληνας συγγραφέας Ιάκωβος Καμπανέλλης, ο οποίος αργότερα αποτύπωσε την εμπειρία του στο εμβληματικό έργο «Μαουτχάουζεν», που μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης. Κατά τη διάρκεια του ντοκιμαντέρ ακούγονται αποσπάσματα από το έργο, συνδέοντας τη μνήμη της μουσικής με τη μνήμη των επιζώντων.
Ιδιαίτερη θέση στο ντοκιμαντέρ έχει η κατάθεση του Φραντζέσκ Μπόιξ στη Δίκη της Νυρεμβέργης το 1946, όπου οι φωτογραφίες που είχε διασώσει χρησιμοποιήθηκαν ως αποδεικτικά στοιχεία εναντίον κορυφαίων στελεχών του ναζιστικού καθεστώτος.
Ένα ηχητικό ντοκουμέντο για τη δύναμη της μνήμης, την αντίσταση μέσα στα στρατόπεδα θανάτου και τον αγώνα ενός ανθρώπου να κρατήσει ζωντανή την αλήθεια.
Έρευνα-παρουσίαση: Θωμάς Σίδερης
© Τελική ηχητική επεξεργασία: Αντώνης Παπαβομβολάκης (Music Row Studio)
® Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ
