Αφύλακτη Διάβαση: Λαϊκές γειτονιές και λαϊκά είδωλα
Με αφορμή τον θάνατο ενός λαϊκού ειδώλου από την Κοκκινιά, του Γιώργου Μαζωνάκη, η σειρά ηχητικών και ραδιοφωνικών ντοκιμαντέρ "Αφύλακτη Διάβαση" ετοίμασε ένα ειδικό επεισόδιο αφιερωμένο στη συνοικία της Κοκκινιάς με τίτλο "Λαϊκές γειτονιές και λαϊκά είδωλα". Μέσα από μια αμιγώς βιωματική προσέγγιση, αφού ο δημιουργός του ντοκιμαντέρ έχει παιδικές μνήμες από την προσφυγική και εργατική συνοικία, ξεδιπλώνονται βασικές πτυχές της ιστοριας της Κοκκινιάς. Μια ανθρωπογεωγραφική ματιά σε μια προσφυγούπολη του Μεσοπολέμου, "ένα πελώριο χωράφι σπαρμένο με τρώγλες" όπως σημειώνει και ο Θωμάς Σίδερης, που οι άνθρωποί της υπέφεραν από τη φτώχεια και την εγκατάλειψη από πλευράς ελληνικού κράτους. Στον προσφυγικό πληθυσμό της Κοκκινιάς προστέθηκαν αργότερα εργάτες από κάθε γωνιά της Ελλάδας, που ήρθαν να εργαστούν στα εργοστάσια του Πειραιά. Έτσι, δίπλα στους προσφυγικούς θύλακες, δημιουργήθηκαν εργατικές γειτονιές. Οι άνθρωποι που κατοίκησαν σ' αυτήν την τεράστια προσφυγούπολη και εργατούπολη είχαν έντονα δημοκρατικά χαρακτηριστικά. Για τον λόγο αυτό, η Κοκκινιά πνίγηκε στο αίμα από τους ναζί και τους συνεργάτες τους. Οι δωσίλογοι και ταγματασφαλίτες, που δρούσαν στην περιοχή, ξέσπασαν όλη τη μανία τους στους κατοίκους της. Μεταπολεμικά, πολλοί κάτοικοι οδηγήθηκαν στα ξερονήσια, ενώ και κατά τη διάρκεια του '60 κυνηγήθηκαν από το καθεστώς Καραμανλή όταν αποφασίστηκε να γκρεμιστούν οι παράγκες και οι προσφυγικές κατοικίες και στη θέση τους να υψωθούν πολυκατοικίες. Ήταν ένα όραμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή σε συνεργασία με τους εργολάβους της εποχής. Αλλά και μετά τη μεταπολίτευση τους κυνηγούσαν λόγω των αριστερών φρονημάτων τους, υπήρχε αστυνομοκρατία, ενώ όσοι ήταν κομμουνιστές δεν τους έπαιρναν ως εργάτες στα εργοστάσια. Τα λαϊκά είδωλα της Κοκκινιάς στον Μεσοπόλεμο ήταν τα αστέρια της μπάλας, ενώ μεταπολεμικά στα λαϊκά είδωλα προστέθηκαν οι αστέρες του σελιλόιντ και του πάλκου. Στο ηχητικό ντοκιμαντέρ μιλούν κάτοικοι που έζησαν το Μπλόκο και τη Μάχη της Κοκκινιάς, μιλούν πρόσφυγες και εργάτες, μέσα από την πολυετή έρευνα του Θωμά Σίδερη στις συνοικίες του Πειραιά, τη συλλογή και την καταγραφή προφορικών μαρτυριών. Ιδιαίτερη μνεία έχει η μαρτυρία της θείας του δημιουργού, Αλεξάνδρας Καππή, που έζησε τα γεγονότα του Μπλόκου. Ο πατέρας του πρωτοήρθε στην Κοκκινιά ως έφηβος και έμεινε στο σπίτι της θείας του. Συμμετέχει ακόμα η φιλόλογος και συγγραφέας Αρχοντία Παπαδοπούλου. Το κείμενο του ντοκιμαντέρ γράφτηκε ειδικά για την Εφημερίδα των Συντακτών.
Κείμενο-έρευνα-τεκμηρίωση-παρουσίαση-ηχογράφηση: Θωμάς Σίδερης
© Επεξεργασία ηχογράφησης εκφώνησης-Τελική ηχητική επεξεργασία-mastering: Αντώνης Παπαβομβολάκης (Music Row Studio)
® Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ
