podlist.gr

19/1/2026 - Το «γεγονός Ματαρόα»: Οι γαλλικές υποτροφίες και η αποδημία της ελληνικής διανόησης (1945-1946)

Συζητούν ο Νικόλας Μανιτάκης και ο Μάνος Αυγερίδης

Ο Μάνος Αυγερίδης συζητά με τον Νικόλα Μανιτάκη, αναπληρωτή καθηγητή στο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, συνεπιμελητή του συλλογικού τόμου Ματαρόα, 1945. Από τον μύθο στην ιστορία (Ασίνη, 2018) και συγγραφέα του βιβλίου Το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών (1915–1961). Η αειφορία των ελληνογαλλικών σχέσεων (Ασίνη, 2022), για το θρυλικό ταξίδι του οπλιταγωγού «Ματαρόα» τον Δεκέμβριο του 1945 και, κυρίως, για το «γεγονός Ματαρόα» πέρα από τον μύθο του: την αποστολή 200 και πλέον σπουδαστών και σπουδαστριών από την Αθήνα στο Παρίσι (περίπου 130 εξ αυτών με το «Ματαρόα»), με πρωτοβουλία του Οκτάβ Μερλιέ, στο πλαίσιο του μεταπολεμικού προγράμματος υποτροφιών της γαλλικής κυβέρνησης, σε μια Ευρώπη ακόμη ρημαγμένη από τον πόλεμο και σε μια Ελλάδα που βυθιζόταν, σταδιακά, στη δίνη του Εμφυλίου. Η συζήτηση φωτίζει το 1945 ως ιστορικό σταυροδρόμι, τις υποτροφίες ως κοινωνική πολιτική αλλά και πολιτιστική διπλωματία, το ζήτημα της αξιοκρατίας σε συνθήκες πολιτικής πόλωσης, τη δημόσια πολεμική και τον μύθο της «αποστολής διάσωσης κομμουνιστών», τον ρόλο θεσμών και προσώπων (Γαλλικό Ινστιτούτο, Πρεσβεία, ελληνικές αρχές), καθώς και την αλλαγή του κλίματος που οδήγησε στη σκλήρυνση της πολιτικής υποτροφιών, κλείνοντας οριστικά το «παράθυρο ευκαιρίας» του 1945.

Περισσότερα επεισόδια

15/11/2026 - «Ο τελευταίος ήρωας. Η συγκρότηση της μνήμης του Αλέκου Παναγούλη 1968-1981»

Συζητούν ο Δημήτρις Γαρρής και η Αναστασία Χαρτοματσίδη Η Αναστασία Χαρτοματσίδη συζητά με τον Δημήτρι Γαρρή, υποψήφιο διδάκτορα του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ, για το πρόσφατο βιβλίο του «Ο τελευταίος ήρωας. Η συγκρότηση της μνήμης του Αλέκου Παναγούλη 1968-1981», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Θεμέλιο. Συζητούν για τις στιγμές που καθόρισαν τον Αλέκο Παναγούλη ήρωα στη...

8/11/2026 - Τότε που άλλαξαν όλα. Η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών στα χρόνια της χούντας

Συζητούν ο Ευγένιος Ματθιόπουλος και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης συζητά με τον ιστορικό της Τέχνης Ευγένιο Ματθιόπουλο για την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών στα χρόνια της δικτατορίας, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίου του "Κανείς πριν μπει στη μάχη δεν ξέρει ποιός είναι. Η Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών στα δύσκολα χρόνια 1967-1975" (Ποταμός 2026). Οι δύο ιστορικοί επικεντρώνονται...

1/11/2026 - HunGreece – Πείνα και σιτοδεία στην Ελλάδα (μέσα 19ου – μέσα 20ού αι.)

Συζητούν ο Κωστής Γκοτσίνας και η Αναστασία Χαρτοματσίδη Στην πρώτη εκπομπή του δέκατου τετάρτου κύκλου της «Ιστορίας στο Κόκκινο» η Αναστασία Χαρτοματσίδη συζητά με τον Κωστή Γκοτσίνα, κύριο ερευνητή του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και επιστημονικό υπεύθυνο του ερευνητικού προγράμματος HunGreece – Πείνα και σιτοδεία στην Ελλάδα (μέσα 19ου – μέσα 20ού αι.), έργο...