19/1/2026 - Το «γεγονός Ματαρόα»: Οι γαλλικές υποτροφίες και η αποδημία της ελληνικής διανόησης (1945-1946)
Συζητούν ο Νικόλας Μανιτάκης και ο Μάνος Αυγερίδης
Ο Μάνος Αυγερίδης συζητά με τον Νικόλα Μανιτάκη, αναπληρωτή καθηγητή στο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, συνεπιμελητή του συλλογικού τόμου Ματαρόα, 1945. Από τον μύθο στην ιστορία (Ασίνη, 2018) και συγγραφέα του βιβλίου Το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών (1915–1961). Η αειφορία των ελληνογαλλικών σχέσεων (Ασίνη, 2022), για το θρυλικό ταξίδι του οπλιταγωγού «Ματαρόα» τον Δεκέμβριο του 1945 και, κυρίως, για το «γεγονός Ματαρόα» πέρα από τον μύθο του: την αποστολή 200 και πλέον σπουδαστών και σπουδαστριών από την Αθήνα στο Παρίσι (περίπου 130 εξ αυτών με το «Ματαρόα»), με πρωτοβουλία του Οκτάβ Μερλιέ, στο πλαίσιο του μεταπολεμικού προγράμματος υποτροφιών της γαλλικής κυβέρνησης, σε μια Ευρώπη ακόμη ρημαγμένη από τον πόλεμο και σε μια Ελλάδα που βυθιζόταν, σταδιακά, στη δίνη του Εμφυλίου. Η συζήτηση φωτίζει το 1945 ως ιστορικό σταυροδρόμι, τις υποτροφίες ως κοινωνική πολιτική αλλά και πολιτιστική διπλωματία, το ζήτημα της αξιοκρατίας σε συνθήκες πολιτικής πόλωσης, τη δημόσια πολεμική και τον μύθο της «αποστολής διάσωσης κομμουνιστών», τον ρόλο θεσμών και προσώπων (Γαλλικό Ινστιτούτο, Πρεσβεία, ελληνικές αρχές), καθώς και την αλλαγή του κλίματος που οδήγησε στη σκλήρυνση της πολιτικής υποτροφιών, κλείνοντας οριστικά το «παράθυρο ευκαιρίας» του 1945.
