24/5/2026 - Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου 90 χρόνια μετά: το 1936 ως τέλος και ως αρχή
Συζητούν η Ελένη Κούκη και ο Χρήστος Τριανταφύλλου
Πώς προσεγγίζουμε τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου 90 χρόνια μετά την επιβολή της; Η Ελένη Κούκη και ο Χρήστος Τριανταφύλλου συζητούν για τη θέση του Ιωάννη Μεταξά και του καθεστώτος του στην ελληνική ιστορία, από τον Μεσοπόλεμο έως τη Μεταπολίτευση. Από την επαύριο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου διεξαγόταν μια πανευρωπαϊκή συζήτηση για την τύχη του κοινοβουλευτισμού και εμφανίστηκαν πολλαπλές εναλλακτικές για την αντικατάστασή του, ενώ στα μέσα της δεκαετίας του 1930 σε έναν μεγάλο αριθμό ευρωπαϊκών χωρών είχαν επιβληθεί πια δικτατορίες. Στην Ελλάδα η αναζωπύρωση του Εθνικού Διχασμού, η αντιφασιστική κινητοποίηση και το διεθνές περιβάλλον χρησιμοποιήθηκαν ως αφορμές ώστε ο Μεταξάς, με τη σύμφωνη γνώμη του βασιλιά Γεώργιου Β’, να κηρύξει τη δικτατορία του. Μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου η κληρονομιά του καθεστώτος αποτελούσε μια δύσκολη κληρονομιά προς διαχείριση στην πολιτική σκηνή και στη δημόσια σφαίρα, ενώ ο ίδιος ο Μεταξάς μνημονευόταν κυρίως για την περίοδο από την 28η Οκτωβρίου 1940 και εξής. Ακόμα και κατά τη δικτατορία των συνταγματαρχών ο Μεταξάς έγινε αντικείμενο επίκλησης μόνο από μια μικρή μερίδα των πραξικοπηματιών, παρά τις κατά τόπους κινήσεις για ηρωοποίησή του μέσω εκδόσεων και ανέγερσης μνημείων. Συνολικά, η κληρονομιά της 4ης Αυγούστου είναι κυρίως μια ιστορία αποσιωπήσεων, παρόλο που μέχρι σήμερα ο δικτάτορας απολαμβάνει από ένα τμήμα της ελληνικής κοινωνίας την αποδοχή, κυρίως λόγω της απόδοσης σε εκείνον του περίφημου «Όχι».
