Η ιστορία επαναλαμβάνεται; Και ναι και όχι
Κοντά στην εθνική μας επέτειο, προτείνω σε όλους μια μικρή παύση. Όχι μόνο για να θυμηθείτε ημερομηνίες και γεγονότα, αλλά για να αναρωτηθείτε: τι κάνουμε σήμερα σαν λαός με την ιστορία μας; Την κουβαλάμε σαν κληρονομιά, πιθανά και σαν βάρος ή την αξιοποιούμε σαν πυξίδα; Σαν Έλληνες, έχουμε κάθε λόγο να καμαρώνουμε για τους ήρωές μας που, κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, τόλμησαν να ονειρευτούν ελευθερία, αξιοπρέπεια, αυτοδιάθεση. Η ιστορία μάς θυμίζει ότι όλα όσα σήμερα θεωρούμε δεδομένα και αυτονόητα κατακτήθηκαν με θυσίες.Όμως η ιστορία είναι και καθρέφτης. Μας δείχνει όχι μόνο τις κορυφαίες στιγμές, αλλά και τα λάθη, όπου βρίσκεται και η βαθύτερη αξία της στο να μπορούμε να τη διαβάζουμε με ωριμότητα κι επίγνωση, κι όχι μόνο με εξιδανίκευση ή ενοχή. Και το κύριο ερώτημα δεν είναι αν η ιστορία επαναλαμβάνεται, αλλά το αν εμείς την επαναλαμβάνουμε ή την εξελίσσουμε; Και θα μοιραστώ τέσσερις προτάσεις :
#1. Αναγνωρίζοντας τα συλλογικά μας προτερήματα : Η ιστορία μας δείχνει ξεκάθαρα ότι, σαν λαός, έχουμε τεράστια αποθέματα ανθεκτικότητας. Σε κρίσιμες στιγμές, όταν υπήρχε κοινός σκοπός, καταφέραμε το αδύνατο. Δημιουργικότητα, προσαρμοστικότητα, αλληλεγγύη. Όταν τα αναγνωρίζουμε, μπορούμε να τα καλλιεργούμε και στο σήμερα – στην εργασία, στην οικογένεια, στην κοινωνική μας ζωή, δηλαδή να γινόμαστε ένα όχι μόνο σε περιόδους κρίσης, αλλά και στην κανονικότητα της καθημερινής ζωής.
#2. Μαθαίνοντας από τα λάθη χωρίς αυτομαστίγωμα : Η διχόνοια υπήρξε επαναλαμβανόμενο μοτίβο στην ιστορία μας. Μόλις έφευγε ο κοινός εχθρός, χωριζόμασταν στα δύο, κι’ αυτό χρειάζεται να το συνειδητοποιήσουμε, όχι μόνο για να αυτοκατηγορηθούμε αλλά για να διδαχθούμε μέσα από αυτό. Όταν κατανοήσουμε πώς και γιατί διχαστήκαμε στο παρελθόν, μπορούμε να γίνουμε πιο συνειδητοί στο παρόν. Να αντέχουμε τη διαφορετική άποψη, και να μην ταυτίζουμε τη διαφωνία με πόλεμο!
#3. Ενδυναμώνοντας την αίσθηση συλλογικής ευθύνης: Η ιστορία μάς υπενθυμίζει ότι οι κοινωνίες δεν αλλάζουν μόνο από ήρωες, αλλά από καθημερινούς ανθρώπους που αναλαμβάνουν ευθύνη. Για να έρθει η αλλαγή και η βελτίωση στη ζωή μας, δεν μπορούμε να περιμένουμε να την κάνουν κάποιοι άλλοι για μας, αλλά εμείς οι ίδιοι. Και ξεκινάει από το πώς μιλάμε, πώς συνεργαζόμαστε, πώς φερόμαστε στον δημόσιο χώρο. Η πρόοδος ξεκινά από μικρές, επαναλαμβανόμενες πράξεις που γίνονται με συνειδητή επιλογή και γνώμονα όχι μόνο το άτομό μας, αλλά και το σύνολο, τον συνάνθρωπο δίπλα μας!
#4. Χτίζοντας το μέλλον με αυτογνωσία, χωρίς φόβο : όταν γνωρίσουμε καλά την ιστορία μας, δεν θα φοβόμαστε τόσο το μέλλον. Γιατί έχουμε μέτρο σύγκρισης, ξέρουμε ότι έχουμε αντέξει, έχουμε πέσει και με κουράγιο έχουμε ξανασηκωθεί. Αυτή η γνώση μας κάνει περήφανους, πιο δυνατούς, και πιο ώριμους, γιατί μας βοηθάει να σχεδιάζουμε το αύριο με αυτοπεποίθηση, αλλά και με δέος και ταπεινότητα. Η ιστορία, λοιπόν, δεν είναι κάτι που απλώς τιμούμε μια φορά τον χρόνο. Είναι κάτι που κουβαλάμε μέσα μας κάθε μέρα.
