podlist.gr

Αμφίπολη: Tο τοπίο, η πόλη, και τα στρώματα της ιστορίας της

Πού ακριβώς βρίσκεται η Αμφίπολη και γιατί η γεωγραφική της θέση υπήρξε τόσο καθοριστική; Πώς «διαβάζεται» μια πόλη που ιδρύθηκε από Αθηναίους, άνθησε στη μακεδονική επικράτεια και μετασχηματίστηκε στους παλαιοχριστιανικούς χρόνους; Και πόσο δύσκολο είναι να ανασυνθέσουμε τον δημόσιο πυρήνα της, όταν τα νεότερα στρώματα έχουν ενσωματώσει, μετακινήσει ή σιωπηλά καλύψει τα αρχαία ίχνη; Ο καθηγητής κλασικής αρχαιολογίας Δημήτρης Δαμάσκος εξηγεί.

Η Αμφίπολη δεν είναι μόνο ένα όνομα φορτισμένο με ιστορικούς συνειρμούς· είναι, πρωτίστως, ένας τόπος που το φυσικό τοπίο, η στρατηγική γεωγραφία και οι διαδοχικές φάσεις κατοίκησης συνθέτουν ένα σύνθετο αρχαιολογικό πεδίο. Χτισμένη σε καίρια θέση, κοντά στον Στρυμόνα και σε άμεση σχέση με το Παγγαίο, η πόλη υπήρξε σταυροδρόμι οικονομικών δικτύων, στρατιωτικών επιδιώξεων και πολιτικών ανταγωνισμών ήδη από τον 5ο αιώνα π.Χ., όταν Iδρύθηκε από τους Αθηναίους, και στη συνέχεια εντάχθηκε δυναμικά στον μακεδονικό κόσμο.

Η Αμφίπολη δεν είναι μόνο ένα σύμβολο ή ένα επικοινωνιακό γεγονός, αλλά ένα σύνθετο αρχαιολογικό πεδίο: ένας τόπος όπου το τοπίο, η πόλη και η μνήμη αλληλεπιδρούν, και όπου η πρόκληση δεν είναι μόνο η ανακάλυψη, αλλά κυρίως η ερμηνεία, η χαρτογράφηση και η σταδιακή αποκάλυψη μιας πόλης που άλλαξε πρόσωπα μέσα στους αιώνες.

Ο Δημήτρης Δαμάσκος είναι καθηγητής κλασικής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Αποφοίτησε από τη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ και είναι διδάκτορας κλασικής Αρχαιολογίας του Freie Universität Berlin. Έχει εργαστεί ως συμβασιούχος αρχαιολόγος στη Συλλογή Γλυπτών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και είχε αναλάβει για χρόνια την έκδοση του ετήσιου επιστημονικού περιοδικού του Μουσείου Μπενάκη. Το 2010 ήταν επισκέπτης ερευνητής στο Μουσείο Kelsey του Πανεπιστημίου του Michigan.

Από το 2019 διευθύνει με τη Δημητρία Μαλαμίδου την ανασκαφή στην ακρόπολη της Αμφίπολης (https://amphipolisproject.org/). Η Μακεδονία βρίσκεται στον πυρήνα των ερευνητικών του ενδιαφερόντων. Έχει συγγράψει τόμο για τα γλυπτά στο Μουσείο της Καβάλας (2013) και πολλά άρθρα που αφορούν την τοπογραφία της Μακεδονίας και τη γλυπτική της.

Από το φθινόπωρο του 2023 είναι επιστημονικός συνεργάτης του Μουσείου Fitzwilliam του Cambridge στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος σε συνεργασία με το Μουσείο CSMVS, Mumbai με θέμα Ancient Worlds Project. Είναι Εταίρος της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, αντεπιστέλλον μέλος του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αμερικής, και του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου.

Περισσότερα επεισόδια

Βιασμοί, αιμομιξίες και παρθενίες στην αγία ελληνική οικογένεια

Πώς γράφεται η ιστορία ενός εγκλήματος που για δεκαετίες κρυβόταν πίσω από λέξεις όπως «τιμή», «ηθική», «οικογένεια» και «αποκατάσταση»; Στην Ελλάδα του 20ού αιώνα, οι υποθέσεις βιασμού και αιμομιξίας που έφταναν στις αστυνομικές και δικαστικές αρχές δεν μιλούν μόνο για μεμονωμένες πράξεις βίας. Αποκαλύπτουν έναν ολόκληρο κόσμο έμφυλων και ηλικιακών ιεραρχιών, οικονομικών εξαρτήσεων, κοινωνικής...

Ερωτικά και άλλα μυστήρια στη σπηλιά του Νταβέλη

Στη νοτιοδυτική πλαγιά της Πεντέλης, σε υψόμετρο περίπου 700 μέτρων και με θέα προς το λεκανοπέδιο της Αθήνας, βρίσκεται ένα από τα πιο μυστηριώδη σημεία της Αττικής: το Σπήλαιο Αμώμων, γνωστότερο σήμερα ως «Σπηλιά του Νταβέλη».Τι ακριβώς είναι η περίφημη «Σπηλιά του Νταβέλη» και γιατί το ιστορικό της όνομα είναι Σπήλαιο Αμώμων; Πόσο διαφορετικό είναι το τοπίο που βλέπουμε σήμερα από εκείνο της...

Πώς ήξερες ότι δεν σε έκλεβαν στην αρχαία Αθήνα;

Στην αρχαία Αθήνα, μια καθημερινή συναλλαγή δεν στηριζόταν μόνο στο νόμισμα αλλά και σε ένα ολόκληρο σύστημα μέτρησης, ελέγχου και δημόσιας εγγύησης. Αφορμή για τη σημερινή μας συζήτηση είναι ένα μικρό αλλά ιδιαίτερα εύγλωττο αντικείμενο που εκτίθεται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης: ένα αττικό χάλκινο σταθμίο του 6ου–5ου αιώνα π.Χ., βάρους 446 γραμμαρίων, με ανάγλυφο δελφίνι και εγχάρακτα...