Αμφίπολη: Tο τοπίο, η πόλη, και τα στρώματα της ιστορίας της
Πού ακριβώς βρίσκεται η Αμφίπολη και γιατί η γεωγραφική της θέση υπήρξε τόσο καθοριστική; Πώς «διαβάζεται» μια πόλη που ιδρύθηκε από Αθηναίους, άνθησε στη μακεδονική επικράτεια και μετασχηματίστηκε στους παλαιοχριστιανικούς χρόνους; Και πόσο δύσκολο είναι να ανασυνθέσουμε τον δημόσιο πυρήνα της, όταν τα νεότερα στρώματα έχουν ενσωματώσει, μετακινήσει ή σιωπηλά καλύψει τα αρχαία ίχνη; Ο καθηγητής κλασικής αρχαιολογίας Δημήτρης Δαμάσκος εξηγεί.
Η Αμφίπολη δεν είναι μόνο ένα όνομα φορτισμένο με ιστορικούς συνειρμούς· είναι, πρωτίστως, ένας τόπος που το φυσικό τοπίο, η στρατηγική γεωγραφία και οι διαδοχικές φάσεις κατοίκησης συνθέτουν ένα σύνθετο αρχαιολογικό πεδίο. Χτισμένη σε καίρια θέση, κοντά στον Στρυμόνα και σε άμεση σχέση με το Παγγαίο, η πόλη υπήρξε σταυροδρόμι οικονομικών δικτύων, στρατιωτικών επιδιώξεων και πολιτικών ανταγωνισμών ήδη από τον 5ο αιώνα π.Χ., όταν Iδρύθηκε από τους Αθηναίους, και στη συνέχεια εντάχθηκε δυναμικά στον μακεδονικό κόσμο.
Η Αμφίπολη δεν είναι μόνο ένα σύμβολο ή ένα επικοινωνιακό γεγονός, αλλά ένα σύνθετο αρχαιολογικό πεδίο: ένας τόπος όπου το τοπίο, η πόλη και η μνήμη αλληλεπιδρούν, και όπου η πρόκληση δεν είναι μόνο η ανακάλυψη, αλλά κυρίως η ερμηνεία, η χαρτογράφηση και η σταδιακή αποκάλυψη μιας πόλης που άλλαξε πρόσωπα μέσα στους αιώνες.
Ο Δημήτρης Δαμάσκος είναι καθηγητής κλασικής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Αποφοίτησε από τη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ και είναι διδάκτορας κλασικής Αρχαιολογίας του Freie Universität Berlin. Έχει εργαστεί ως συμβασιούχος αρχαιολόγος στη Συλλογή Γλυπτών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και είχε αναλάβει για χρόνια την έκδοση του ετήσιου επιστημονικού περιοδικού του Μουσείου Μπενάκη. Το 2010 ήταν επισκέπτης ερευνητής στο Μουσείο Kelsey του Πανεπιστημίου του Michigan.
Από το 2019 διευθύνει με τη Δημητρία Μαλαμίδου την ανασκαφή στην ακρόπολη της Αμφίπολης (https://amphipolisproject.org/). Η Μακεδονία βρίσκεται στον πυρήνα των ερευνητικών του ενδιαφερόντων. Έχει συγγράψει τόμο για τα γλυπτά στο Μουσείο της Καβάλας (2013) και πολλά άρθρα που αφορούν την τοπογραφία της Μακεδονίας και τη γλυπτική της.
Από το φθινόπωρο του 2023 είναι επιστημονικός συνεργάτης του Μουσείου Fitzwilliam του Cambridge στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος σε συνεργασία με το Μουσείο CSMVS, Mumbai με θέμα Ancient Worlds Project. Είναι Εταίρος της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, αντεπιστέλλον μέλος του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αμερικής, και του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου.
