Ο Δημήτρης Καταλειφός διαβάζει τον Μύρη του Καβάφη
Ο Δημήτρης Καταλειφός διαβάζει ένα από τα πολυσήμαντα ποιήματα του Κ.Π. Καβάφη, το «Μύρης· Aλεξάνδρεια του 340 μ.X.».
Γραμμένο το 1929, μέσα από την αφήγηση ενός εθνικού, περιγράφει τον θάνατο ενός αγαπημένου του προσώπου, του Μύρη, ενός χριστιανού, αναδεικνύοντας την τραγική απώλεια ενός νέου. Τοποθετείται το 340 μ.Χ., σε μια περίοδο μεγάλων αλλαγών, οπότε ο χριστιανισμός εδραιώνεται πλέον ως κυρίαρχη θρησκεία στην ανατολική Μεσόγειο, εκτός των ρωμαϊκών συνόρων (Αιθιοπία), καταγράφοντας την εσωτερική κοινωνική μεταβολή στην ύστερη αρχαιότητα.
«… Οι Χριστιανοί ιερείς μεγαλοφώνως
για την ψυχή του νέου δέονταν.—
Παρατηρούσα με πόση επιμέλεια,
και με τι προσοχήν εντατική
στους τύπους της θρησκείας τους, ετοιμάζονταν
όλα για την χριστιανική κηδεία…»
Ιστορικοφανές δραματικό ποίημα με έντονη θεατρικότητα, αναπαριστά τον τελευταίο ασπασμό του αφηγητή προς τον νεκρό του φίλο, περιγράφοντας την επίσκεψή του στο σπίτι όπου βρίσκεται η σορός του, σε μια μεγάλη κάμαρα, ενώ γίνονται ετοιμασίες για την κηδεία του.
«… Κάτι γρηές, κοντά μου, χαμηλά μιλούσαν για
την τελευταία μέρα που έζησε—
στα χείλη του διαρκώς τ’ όνομα του Χριστού,
στα χέρια του βαστούσ’ έναν σταυρό.—»
Αναπαριστά ακόμα την εποχή, στέκεται στη θρησκευτική διαφορετικότητα με μια ιστορία στην οποία οι δυο θρησκείες ακόμα συνυπάρχουν.
«… Γνωρίζαμε, βεβαίως, που ο Μύρης ήταν Χριστιανός.
Aπό την πρώτη μέρα το γνωρίζαμε, όταν
πρόπερσι στην παρέα μας είχε μπει.
Μα ζούσεν απολύτως σαν κ’ εμάς.
Aπ’ όλους μας πιο έκδοτος στες ηδονές·
σκορπώντας αφειδώς το χρήμα του στες διασκεδάσεις…»
Ο αφηγητής τιμά, επίσης, τον ηδονικό βίο της Αλεξάνδρειας πριν από την οριστική επικράτηση της νέας θρησκείας και την παρακμή μιας περιόδου ελευθερίας στην ερωτική έκφραση, προσφέροντάς μας μια τελευταία εικόνα της. Σκεπτόμενος ότι για τον Μύρη δεν ήταν παρά ένας ξένος, συνειδητοποιεί την απώλεια και τον οριστικό χωρισμό, κι αυτό τον κάνει να «πεταχτεί έξω» από το σπίτι για να ξεφύγει από τη θλίψη και την ασφυξία που του δημιουργεί το θρησκευτικό περιβάλλον αλλά και για να διατηρήσει τη θύμηση του Μύρη όπως τον γνώρισε, «έκδοτο στες ηδονές», για την υπόληψη του κόσμου ξένοιαστος.
Το ποίημα «Μύρης· Αλεξάνδρεια του 340 μ.Χ.» του Κ.Π. Καβάφη δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1929. Τυπώθηκε στις 19 Απριλίου εκείνης της χρονιάς σε μονόφυλλο των «Τυπογραφικών Καταστημάτων Κασιμάτη & Ιωνά» στην Αλεξάνδρεια.
Ανήκει στα αναγνωρισμένα ποιήματα του Καβάφη, τα οποία γράφτηκαν ή υπέστησαν επεξεργασία κατά την περίοδο 1919-1932.